Những rào cản trong thế giới số

Theo Báo cáo “Thu hẹp Khoảng cách số: Thách thức và Kêu gọi Hành động Khẩn cấp để Phát triển Kỹ năng số Công bằng” năm 2023 của UNICEF, tại các khu vực vùng sâu, vùng xa ở Việt Nam, 67% trẻ em đang đi học không có cơ hội tiếp cận giáo dục trực tuyến. Đặc biệt, tại một số huyện miền núi, chỉ 10% trẻ em gái dân tộc thiểu số tham gia kỳ thi vào THPT. Khi cơ hội học lên cao bị thu hẹp, cánh cửa tiếp cận STEM, công nghệ thông tin và AI cũng có nguy cơ khép lại với các em.

Những định kiến giới vẫn tồn tại trong lựa chọn học tập và nghề nghiệp. Quan niệm rằng nam giới phù hợp với kỹ thuật, lập trình và công nghệ hơn phụ nữ có thể tác động đến kỳ vọng của gia đình, định hướng giáo dục và cả sự tự tin của trẻ em gái.

Với phụ nữ và trẻ em gái tại vùng sâu, vùng xa, đặc biệt là nhóm dân tộc thiểu số hoặc có hoàn cảnh khó khăn, việc tiếp cận STEM không hề đơn giản do thiếu môi trường học tập phù hợp, cơ hội thực hành, người hướng dẫn và những chính sách hỗ trợ đủ bền bỉ để theo đuổi con đường mình lựa chọn.

Nhiều trẻ em gái đã có cơ hội tiếp cận Internet nhưng chưa được trang bị đầy đủ kỹ năng để nhận diện và xử lý các rủi ro trên không gian mạng. Điều này khiến các em dễ tin vào thông tin sai lệch, mắc bẫy lừa đảo, bị dụ dỗ hoặc trở thành nạn nhân của các hành vi xâm hại trực tuyến. Theo nghiên cứu “Disrupting Harm in Viet Nam” do UNICEF cùng ECPAT và INTERPOL thực hiện, 2% trẻ em từ 15-17 tuổi tham gia khảo sát cho biết từng chia sẻ hình ảnh hoặc video mang tính chất tình dục để đổi lấy tiền hoặc quà tặng.

Vì vậy, thu hẹp khoảng cách số không chỉ là đưa Internet đến gần hơn với trẻ em gái vùng sâu vùng xa, mà còn cần thay đổi nhận thức xã hội, tạo cơ hội học tập, hướng dẫn các em cách sử dụng Internet an toàn, nhận diện nguy cơ và chủ động bảo vệ bản thân trong môi trường số. Khi có đủ cơ hội, điều kiện, kiến thức và kỹ năng, các em không chỉ sử dụng công nghệ để học tập mà còn có thể biến công nghệ thành công cụ phát triển năng lực và kiến tạo tương lai của chính mình.